Mánáidáittardeaddji

Skihpárat leat mánáide ja nuoraide dehalaččat. Ovttaahkásaččaid searvvis dohkkehuvvot boahtin doarju mánáid ja nuoraid buorredili. Oktonasvuohta ja olggobeallái báhcin leat fas olgguštuvvama buot stuorámus sivva maiddái nuoraid iežaset mielas.

Sisafárrejeaddjimánát, románamánát ja lámismánát deaividit dávjá vealaheami ja ovdagáttuid.  Sin sáhttet vierášit ja amastit bajiloainnu, giela dahje iešguđetlágan dábiid dihte.  Muhtimin vealaheapmi sáhttá viibmat veahkaváldin ja áitimin. Juo eahpeustitlašvuohta ja joavkkus eret duvdin leat mánnái ja nuorra olbmui garra báiki.

Mánáin lea goittotge vuoigatvuohta ovttaveardásaš meannudeapmái fuolakeahttá sin iežaset dahje vánhemiid duogážis dahje iešvuođain.  Dađe bahábut etnihkalaš duogáš, giella, oskkoldat dahje várit eai oaččo váikkuhit mánáid meannudeapmái.

Iešguđetlágan mánát ja nuorat deaividit vealaheami skuvllas, gáhtain, áiggeájiin ja neahtas. Álo ii leat jearaldat mánáid gaskasaš vealaheamis. Maiddái rávesolbmot sáhttet huikit maŋŋái ja imaštallat.  Románamánát gártet álkit boastto áddejumiid ja buddostallamiid vuollái.

Rávesolbmot bajásgeassin addet álo ovdamearkka mánáide ovttaveardásaš meannudeamis ja maiddái iešguđetlágan olbmuid deaivideamis.  Mánáid dáfus stuorra mearkkašupmi lea das, mo earáláganvuođas ruovttus hállojuvvo.  Rávesolbmuin lea maiddái geatnegasvuohta veahkehit vealaheami vuollái gártán mánáid. Iežas vánhemat leat máná ja nuora dehaleamos doarjut. Máŋgii siige sáhttet vásihit diliset fámuheapmen juos sii eai oaččo doarjaga eará rávesolbmuin.

Skuvllas mánáid lea dehalaš oažžut válmmašvuođaid earálágánvuođa deaivideapmái. Lea buorre ášši, ahte dán áigge maiddái lámismánát ja maiddái earálágan oahppit sáhttet boahtit iežaset lagašskuvlii.  Skuvllas lea buorre maiddái oahppat dovdat ruovttueatnama vehádagaid románaid ja sápmelaččaid. Sámemánáid vuoigatvuođat báhcet dávjá ollásit fuopmáškeahttá, go daid eat dovdda. Skuvla sáhttá doarjut oahpásmuvvama ja skibirgaskavuođaid čatnama maiddái sisafárrejeaddjimánáiguin.

Máná vuoigatvuođaid beaivve skábmamánu 20. beaivve lea buorre muitit, ahte máná vuoigatvuođat gullet juohke mánnái. Máná vuoigatvuođat leat rávesolbmuid geatnegasvuođat!

Maria Kaisa Aula
Mánáidáittardeaddji
www.lapsiasia.fi